Bezig met bezig zijn…

De meeste mensen zijn verslaafd. Verslaafd aan bezig zijn en van alles ‘vinden’ (meningen ‘hebben’ want die bevestigen immers dat ‘je bent’). Eerder riep ik al eens in satsang dat de grootste angst is niet te bestaan. Ik zou het anders kunnen zeggen. De grootste angst is om alleen te zijn. Om alleen maar te zijn.

Mensen die zich met spiritualiteit menen bezig te houden, zoals jij misschien, lieve lezer, hebben meestal simpelweg een laag aan hun bezigheden toegevoegd, uiteraard in de oprechte – maar vaak nogal onbewuste – overtuiging dat het ‘nuttig’ is, zoals alle andere bezigheden.

Het leuke van veel spiritueel geïnteresseerden is dat ze vaak zeggen met bewustzijn bezig te zijn. Dat ze willen ‘zijn’, beweren ze dan. Maar ik merk dan vaak hardop op, in sessies, teksten en satsang, dat ze helemaal niet willen zijn, maar vooral willen ‘doen’ (en dan liefst nog die dingen wat volgens mij geen hout snijden).

‘Just be’, zeiden de echte meesters. En dus ging iedereen vrolijk en actief mediteren (is een werkwoord), praten over bewustzijn, boeken lezen (nou ja, consumeren eigenlijk – echt lezen is een kunst op zich, zoals werkelijk aandachtig luisteren), bergen joetoep video’s verslinden, allerlei cursussen volgen, spirituele forums op internet volgooien met geleende wijsheden en andere dwaasheden en ‘opinies’, blaadjes lezen, een veelheid aan technieken toepassen (meestal verkeerd ook nog, of op het verkeerde moment) en meer van dit soort activiteiten. Sommige meesters zeiden bijvoorbeeld ‘richt je op, of verblijf als, I Am’ en dus gingen veel mensen repetitief ‘I Am’ zitten zeggen, soms in groepsverband zelfs… Echt waar.
Vrijwel niemand ging gewoon zitten zijn zonder externe stimulansen. Niemand daalde af, of verzonk, in het zijn zelf, of had de juiste kwaliteit van aandacht tijdens de bezigheden.

Zodra de onrust, de leegte opkomt, pakken velen fluks een boekje, hun smartphone, zetten een cd’tje met mantra’s, gaan een oefening of meditatie ‘doen’, gaan mindful zitten wezen op of wat dan ook.

Gewoon op een stoel gaan zitten zijn, in je eentje, en simpelweg observeren zonder doel is er niet bij. Net zomin als werkelijk nadenken en ergens kritisch (weldenkend) in doordringen, of inzien dat de kwaliteit van aandacht cruciaal is bij wat je ook ‘doet’ of onderzoekt.
Alles is best, als het maar niet in je eentje je eigen leegte en onrust ervaren, en inzien dat vrijwel al je bezigheden een vorm van vlucht zijn.

Maar dat is het wel. Als je me niet gelooft, probeer het maar eens. Ga eens alleen een uur of wat op een stoel zitten, zonder externe afleiding en zie wat er gebeurt. Ontdek wat je gaat doen en/of wat er gebeurt: opgefokt raken, heel veel gedachten produceren, wiebelen, van de hak op de tak springen, achter de getrokken aandacht aanhollen (in plaats van deze kunnen richten op wat van belang is), proberen er mediteren van te maken (is dus ook doen, en streven naar iets, maar je maakt je wijs dat het iets anders is).

Je blijft bezig van A naar B te gaan, in plaats van (in) A te zijn, of A echt te onderzoeken en ondervinden. Let maar op. Geloof me nooit, maar test het als je het echt weten wil. Kun je je aandacht langer dan vijf seconden bij gewaarzijn zelf houden – erin opgaan? Kun je als je leest, een paar minuten je meningen buiten beschouwing laten en het betoog volgen? Kun je echt een uurtje kritisch nadenken over je stokpaardjes en wat je voor waar en belangrijk houdt?)

Enkele mensen vroegen me hoe te weten te komen wat nou echt van belang voor hen was – wat ze echt belangrijk achten.

Ik zei: kijk eens één dag (of week) echt goed naar jezelf. Schrijf eens gedetailleerd op wat je allemaal doet op een dag. Dan weet je vrij snel wat je écht wil.
Je beweert (tegen me) wakker te willen worden of jezelf te willen worden of zoiets, maar als je één dag of een week eens echt en eerlijk kijkt, dan zie je dat je dat nu juist helemaal niet wil!
Wat je wil is dat gevoel van zijn continu opvullen, ontvluchten, je ervan afleiden, het anders maken dan het is, het controleren.

Je zegt dat je ‘rust’ wil (dat hoor ik vaak zeggen): maar waarom ren je dan de godganse dag als een dolle hond intern en extern in het rond? Op zoek naar wat? Vanuit welk achtergrond verhaal?

En je maakt je wijs dat al die activiteiten van je heel belangrijk zijn. Het nieuws volgen, sociaal bezig wezen, gezond eten, internetten, appen, fake-booken, boekjes (half aandachtig en onkritisch) lezen, veel praten (over ‘jezelf’ het liefst), aardig gevonden en gewaardeerd worden, denken, vooral heel veel ‘denken’ (niet echt denken natuurlijk – dat zou wat zijn, maar ‘malen’), oefeningetjes doen, mediteren, shoppen, uitgaan, roddelen, meningen ventileren, relaties ‘onderhouden’, op bevestiging en seks uit zijn, al dan niet spirituele dingen willen begrijpen, op zoek naar antwoordjes (terwijl je nog niet eens een goede vraag hebt geformuleerd) etc.

Je zit nooit eens langer dan een minuut gewoon stil voor je uit te kijken. Je doet zelden ‘niets’. Je bént bijna nooit maar gewoon. Je ‘doet’ alles – en doen is niet erg (en vaak zelfs noodzakelijk), mits het ’t juiste is, op het juiste moment en op de juiste wijze.

Kun je dit zien, en echt tot je laten doordringen? Het begin van ‘zien’ is het onderkennen van je tamelijk miserabele, onvolgroeide staat van zijn – zoals die nu feitelijk is…
Alleen dan heb je een kans, als je echt aandachtig en open, kijkt!

Nogmaals: je zegt dat je wil ZIJN, maar alles bewijst het tegendeel, of niet? Vrijwel alles in je is moedwillig, gepland, doelgericht, vooropgezet, door belangen en angst en projecties en romantische noties gestuurd. Bijna geen enkele handeling is ‘vrij’, ‘helder’, ‘eerlijk’ of ‘spontaan’. Dat wil zeggen: zonder tussenkomst van de innerlijke commentator en filteraar; de ‘doener’ – de je diepgaand meent te zijn. Maar ‘de doener’ is louter de stem van angst – je meent dat dat ‘denken’ is, maar het is slechts de innerlijke vrees die maar wat in het rond kletst, die angstvallige ‘verstandige’, obstinate of saboterende woordjes rondstrooit. JIJ bent dat niet! Dat is de stem van het nep-ik. De angsthaas. De meeloper, het slachtoffer of de eeuwige rebel. Allemaal nep.

Dus. Iedereen, nou ja, bijna iedereen is verslaafd. Verslaafd aan bezig zijn – op basis van angst. Nisargadatta en Ramana wezen er al op, Krishnamurti eveneens, net als Schopenhauer, Nietzsche en anderen die konden én durfden kijken

De oude Maharaj zei: voor jullie is ZIJN ondragelijk, en daarom zijn jullie altijd maar bezig, jullie moeten constant geëntertaind worden, of jezelf entertainen…

Dus: controleer eens echt of niet ook je zogenaamde gezoek naar waarheid, bevrijding of hoe je het noemt niet louter bezig zijn is – een smoesje dus. Variant 113 van je vermijdingsspel.
Niet het rad van fortuin of van het gefantaseerde rad van wedergeboortes, maar het eigenmachtige ‘rad voor ogen’. Draaien maar! Nog een rondje! Revolutie zonder echte wens tot door- of uitbraak. Spiritual circle jerk 101… (oei, hansje toch – hoe weinig compassievol weer).

Je zegt Waarheid te willen, Zijn, Stilte, Rust, Vrede. Maar zijn we niet feitelijk constant ‘on the run’?


Dit is een lichtelijk geüpdatet versie van de oorspronkelijke tekst uit 2018…

Gelukkig zie ik ook mensen die anders zijn… dieper, eerlijker, helderder…