De TAO van HANS – de inleiding…


Over dit boek – een inleiding

De essays in dit tweede deel van m’n filosofische fragmenten dienen in
wezen begrepen te worden als exercities in hardop denken – en: als een pak brieven aan u.

Dat geldt evenzeer voor deel één: Aan de leiband, of je eigen pad?. De in deze twee werken geuite perspectieven, inzichten of opvattingen kunnen overigens beter als stepping stone dan als eindbestemming worden opgevat, daar kennis, ‘wijsheid’ en inzicht geen gefixeerde eenheden zijn, maar veel juister beleefd kunnen worden als videofragmenten, schetsen of foto’s, ge- maakt tijdens een steeds doorgaand avontuur. Alles is immer wordend, remember? Het kan (mede daarom) ook voorkomen dat ik over een thema pro’s en contra’s heb genoteerd of wissel van perspectief. Laat u dat niet verwarren – of juist wel, is ook leuk. Dat kan dus te maken hebben met mijn perspectivistische geneigdheid alsmede met het fenomeen van voortschrijdend inzicht aangaande het onderwerp. Hoe dan ook, het zijn in wezen uitgewerkte composities die een muzikant maakt; ze staan zowel op zichzelf én zijn een onderdeel van een voortgaande muzikale ontdek- kingstocht of muzikale (in dit geval tekstuele) expositie; een tussentijdse overzichtstentoonstelling. En ze neigen ertoe zich – of u? – te verdiepen, maar dan vooral bij herhaalde beluistering.

Hoe dan ook: al lezend, denkend en schrijvend, leer en ontdek ik en laat ik me wat meevoeren of inspireren. Tevens leen ik, tijdelijk, bepaalde brillen – waarvan sommige me goed passen, bespeel ik voor mij lichtelijk vreemde instrumenten of benader bekende instrumenten op een andere wijze. En noteer ik voor mijzelf, en u als lezer, wat er zoal opvalt, tot verwondering of tot walging voert, of doet verblijden en verhelderen.

Uiteraard zijn er ook tal van zaken genoteerd die niet direct gerelateerd zijn aan wat gelezen werd, maar die gewoonweg zomaar spontaan, of door andere dan literaire aanleidingen, opborrelden en blijkbaar gedeeld wilden worden.

Boekenoverzicht/besteloptie

En natuurlijk, los van het lezen en borrelen enzovoorts: er zijn ook een aantal terugkerende kernaspecten waar ik als mens ‘echt voor sta’ – zoals dat heet – en die mede daarom al in eerdere of andere vormen en gedaanten in bijeenkomsten, video’s, gesprekken en boeken zijn opgedoken, en die – uiteraard – van universeel belang geacht worden. Tenminste, voor hen die echt willen zijn.

Een van de interessante dingen van mijn werk als geheel – onderrichten en schrijven – is het dynamische en creatieve ervan: het telkens nieuwe aanvliegroutes ontwaren en benutten om (voor mij) belangrijke inzichten of handreikingen over het voetlicht te brengen in respons op u. Ook dat is deel van het leren en vitaal houden van het organisme.

Er komen in dit schrijven overigens soms gezichtspunten voorbij die ik weliswaar de moeite van het noemen waard vind, al was het maar uit een rare neiging tot eerlijkheid, of een liefde voor andersdenkenden, maar waar ik het dus niet per se mee eens hoef te zijn. Goed om dat ook in gedachten te houden.

Ik wil graag dat mensen echt (leren) denken en zich ontplooien, en daar horen ook schurende, afwijkende of contra-intuïtieve zaken bij – ook voor mij dus. Het er ‘wel of niet mee eens zijn’ is eigenlijk van veel minder belang dan de geboden kans op verrijking door het werpen van een blik vanuit een ander of vreemd venster. En: ik zal sommige dingen ook moedwillig meer- maals aankaarten…

En steeds is in mijn ervaren, tijdens het lezen, denken en schrijven, ‘de Achtergrond’ aanwezig, die er naar ik hoop ook doorheen schijnt, ook al gaan de essays meestal over ‘wereldse’ zaken of de menselijke aard. De gerealiseerde compleetheid maakt het me mogelijk me in tal van zaken te verdiepen, van standpunt te wisselen, zonder me te verliezen, sentimen- teel te worden, of gedeprimeerd of overdreven enthousiast te raken, zoals dat in vroeger tijden wél gebeurde, toen ik nog een gewone geïdentificeerde was… Maar dit alles wel zodanig dat ik nog steeds ‘raakbaar’ en te inspire-ren blijf, en niet énkel door Nietzsche, voeg ik daar graag aan toe, al is zijn invloed danig te noemen.

Het aanreiken van deze tweede, wat fors uitgevallen, collectie aan bespiege- lingen is vooral bedoeld om prikkelende gedachten op te wekken, de rede, het zien én de broodnodige en zich immer ontvouwende karaktervorming te stimuleren, wat aan geestelijke rijkdom te delen, en tevens aan te tonen dat eendimensionaliteit, ‘geloven in geloven’, conformisme en andere vor- men van simplisme, schadelijke wijzen van vastleven zijn die de wereld, de ander én jezelf geen heil brengen. En natuurlijk is het ook bedoeld om de liefde voor taal, lezen, leren, schrijven en denken te stimuleren.

De eigen – en tijdgeestelijke – opvattingen kritisch beschouwen, onver- wachte inzichten verwelkomen en zelfs opzoeken, nieuwe of ruimere per- spectieven en eventueel schurende kennis toelaten, én belangstelling op zichzelf al, zijn volgens mij enkele basiskenmerken van een werkelijk le- vende geest, oftewel een echt en daarom van nature geïnteresseerd en dus steeds veranderend, immer wordend Mens.

Enkel dode geesten menen immers alles al te weten. Of klampen zich vast aan externe autoriteiten, aan de dwang van de gangbare moraal, de tirannie der slechtgeïnformeerden en onnadenkenden, of hebben zich al vastgezet in een benauwende en gefixeerde hoek, als ze niet alles al simpelweg op- hangen aan een als heilig beschouwd prehistorisch of middeleeuws boek, danwel een of andere ‘verheven’ ideologie, waardoor ‘alles’ verklaard zou zijn, en waardoor vragen stellen, leergierigheid, geïnteresseerd zijn en zelf- standig denken overbodig zijn geworden of zelfs verboden zijn.

Ik wens mij niet vast te leven, noch het idee te koesteren alles al te weten: een even bespottelijke als arrogante notie. Nietzsche schreef al eens dat een echt mens, of een echte geest, van tijd tot tijd moet vervellen, net zoals een slang, anders kan hij immers niet groeien, zich niet ontwikkelen tot volwaardig exemplaar. En dus: wie leeft verandert! En wijzigt dus van tijd tot tijd van gezichtspunt, levenshouding, van inzicht, van ‘stemming’ of toon- vork. Of ontdekt op z’n minst dat er zoiets bestaat als een ‘hersenmaag’, zoals hij dat noemde, die voeding behoeft, al was het maar om stagnatie en entropie (of verval) tegen te gaan; maar natuurlijk vooral vanuit de vreugde van het lezen, ontplooien, denken en ontdekken zelf.

Gelukkig heb ik een vrij brede interesse én een tamelijk sterke wens tot leren, alsmede de wens tot delen; ik kan me dus goed voeden en vrij gemak- kelijk vervellen – mijn ‘ziel’ zit namelijk niet enkel aan de buitenkant, louter in de huid (it’s not just skindeep), zoals bij vele teergevoelige doorsneemens- jes, verontwaardigde druktemakers of ongeïnteresseerde slaapwandelaars het geval lijkt te zijn.

Vragen als ‘wat ben ik?’ mogen dan allang zijn verdwenen, alsmede vragen of ‘problemen’ op wat het ‘spiritueel-psychologisch’ terrein genoemd kan worden, evenwel zijn er op het niveau van de levende en concrete werke- lijkheid eindeloos veel zaken om me over te verwonderen, van te leren, genieten, aan te ergeren ook, én zijn er tal van mogelijkheden tot geeste- lijke voeding en verrijking, en is er een veelheid aan fascinerende kennis, literaire pracht en onverwachte perspectieven om te ontdekken. Er dan ook nog over kunnen berichten is een extra zegen.

Een mens kan weliswaar starten met denken en (zelf)onderzoek vooral vanuit de – in wezen negatieve – motivatie om te trachten problemen of issues op te lossen, en te overwinnen, of vanuit de al dan niet bewuste vraag ‘hoe te leven?’, – dit hoeft echter niet zo te blijven! Men kan – een- maal volwassen geworden, of het problematische ontstegen – immers ook onderzoeken, leren en denken vanuit geïnteresseerd zijn zelf, vanuit een gewenste vitaliteit – levend willen blijven – en de wil tot ontdekking, verrij- king én expressie, vanuit een weigering om geestelijk lui te worden en af te glijden tot…

Want zoals Sloterdijk zegt: ‘Seniel worden mocht je altijd al… maar mijn boeken geven blijk van mijn persoonlijke maatregelen tegen het fossiel-worden terwijl je nog in leven bent’. 1

###


1 Peter Sloterdijk – Kritiek van de cynische rede – Boom 2013 – p. 15
[De Tao van Hans is op te vatten als een tegenovergestelde van de levenshoudingen van de gesocialiseerde of gedomesticeerde (massa)mens:
‘De gesocialiseerde mens is degene die zijn vrijheid heeft verloren sinds zijn opvoeders erin geslaagd zijn hun wensen, plannen en ambities in hem te planten. Die scheiden hem van zijn innerlijke tijd die alleen het ‘nu’ kent, en leiden hem af met verwachtingen en herinneringen’. Sloterdijk p. 219]

###

Geestig geformuleerd, niet? En ik had het niet beter kunnen zeggen. Ik hoop dus dat mijn vreugdevolle arbeid ook uw geest kan prikkelen en vitali- seren, kan verleiden tot verder lezen, kijken en denken, dat het u stimuleert om een nog meer volwassen, geestrijk, weerbaar, vaardig, integer, hartelijk en karaktervol wezen te wezen dan u ongetwijfeld al bent, én natuurlijk hoop ik dat het u ook af en toe aan het lachen kan maken (of zelfs kan irriteren), al zijn de thema’s soms serieus, verstrekkend of wellicht ver- ontrustend. Mijn werk – en dus ook dit boek – beantwoordt naar mijn be- scheiden mening aan beide levenshoudingen: die van het willen oplossen van interne of externe (problematische) zaken én aan die van de wens tot ontplooiing vanuit belangstelling en dus om zichzelf. Opdat u nu nog niet fossiliseert.

Goed. Dan wil ik u hier ook nog even graag bedanken, beste lezer!, want schrijven is echt veel prettiger als geweten wordt dat er in elk geval enkele honderden of op termijn wellicht een paar duizend medeaardbewoners zijn die de moeite nemen deze schrijfsels te lezen. Ik doe dat immers altijd met u in gedachten, wie u ook bent, en wat uw omstandigheden ook moge zijn, al betekent het feit dat u dit boek in handen heeft dat u in elk geval niet echt arm bent én geen ongeletterde. Dat zijn al zegeningen op zich! Ik hoop van harte dat het boek u goed doet, op welke wijze dan ook, laat het ook eens aan uw vrienden lezen… als u wat risico durft te lopen (grijns). O ja, en lees ook aandachtig de noten bij elk essay, want daar staan tal van interessante zaken in, al zeg ik het zelf!

De Tao van Hans is uiteraard niet louter voor of van Hans, maar voor en van elk echt Mens – of aspirant Mens. Bovendien: het klonk als titel gewoon leuk.
Om deze volledige Tao te doorgronden is enkel het lezen van dit boek wel- licht onvoldoende – in de kern verwijzen al mijn andere boeken en uitingen er trouwens ook naar, ik noem het ook wel ‘kloppendheid’ of ‘volwassen- heid’ zoals menigeen wel weet. Het is daarom raadzaam voor wie een zo volledig mogelijk beeld ervan wil verkrijgen, het niet louter bij dit boek alleen te laten, noch om te snel conclusies te trekken, vooral niet, mocht dat zo zijn, als enkel dit boek gelezen wordt.

Het dient eigenlijk begrepen te worden als directe voortzetting van Aan de leiband, of je eigen pad? In dat boek heb ik getracht op een geheel andere wij- ze mijn perspectief, of perspectieven, te verhelderen en in te kleuren dan ik bijvoorbeeld deed in mijn Trilogie (Rozengeur & prikkeldraad – Olie op het vuur – Een handvol scherven) die op haar beurt een andere invulling, kleuring en verdieping aan mijn inzichten en noties gaf dan de werken die daarvoor verschenen (ik denk met name aan: De vreugde van verlichting – Terwijl de merel zingt – Zelfherinnering). Lees dus alstublieft (minstens) Leiband eerst!

Deze dus graag eerst ter harte nemen…

En net als bij het leren waarderen en verstaan van een nieuwe muziek- soort, of het leren bespelen van een (ander) muziekinstrument is het met deze Tao ook: men leert het door er steeds naar terug te keren, het steeds weer op te pakken, ernaar te luisteren, erover te peinzen en mee te stoeien, de eventuele reacties goed te doorvoelen, het opnieuw te bezien, zichzelf ermee te confronteren, dus: de boel te lezen, herlezen en herlezen, en na- tuurlijk: ermee te experimenteren, het te herkennen, en door te zetten, om er feel en ‘oor’ voor te leren krijgen totdat het ‘eigen’ wordt en zich dan van binnenuit gaat verdiepen en verrijken op uw eigen unieke wijze, zoals de gitaar, de synthesizer, het paard, de tuin, het penseel of de beitel en u als één en ‘natuurlijk’ kunnen gaan aanvoelen.

Tenzij het – maar dat is zeldzaam – in één klap helder wordt… En zelfs dan is enige studie, rijping en herziening niet misplaatst, kan ik u vertellen…

Dit boek gaat (dus) eigenlijk over ‘kiezen’ voor het leven – want ik sterf is een vitaal besef in ‘de aanwezige’, het is dé ultieme context voor elke Tao, naar mijn smaak. En ondanks de in dit boek vervatte kritisch noten, de soms opwellende walging, elementen van verontrusting en ironie of zelfs het her en der aanwezige sarcasme, is het eigenlijk een positief boek. Een oproep, want:

Zonder interesse en drive komt er niets tot stand, noch op lichamelijk, persoonlijk, relationeel, maatschappelijk of spiritueel vlak. Een mens kan wraakzucht kweken, meegaandheid of karakter. Competentie, middelma- tigheid of zwakte. Men kan leren denken, luisteren en echt voelen, óf blijven geloven in geloven en blijven hangen in oude simplistische en vastgeleefde oordelen en door de tijdgeest voorgeschreven moraliteiten.

Verandering begint echter altijd met interesse. Combineren we die met eerlijkheid, durf, krachtdadige welwillendheid of een dosis heldere sensi- tiviteit dan kan iedereen vorderen, op welk terrein dan ook! Blijven we liever hangen in kleingeestige morele middelmatigheid of ressentiment, dan trainen we die houding, worden we daar beter in, en verspreiden we die. Dit zijn enkele van de kernthema’s in dit boek.

Er komen echter ook tal van andere kleine zaken aan bod zoals globali- sering, liefde, karakter, religie, atheïsme, vooruitgang, advaita, moralis- me, filosofie, de (onvrije) wil, magisch ‘denken’, geschiedenis, hersens, ironie, macht, onnozelheid, extremisme, sferen, compassie, politiek, spi- ritualisme, cultuur, relativisme, humanisme, natuur, sentimentaliteit, ideologie, tijdgeest, helderheid, evolutie, slachtofferdenken, eendimen- sionaliteit, volwassenheid én lieden als Nietzsche, Sloterdijk, Heidegger, Pinker, Dawkins, Gray, Finkielkraut, Scruton, Hitchens, Orwell, Onfray, Mekhennet, Cioran, Stendhal, Voltaire, Neiman, Mishra, Flannery, De Martelaere, Solzhenitsyn, Pessao, Darwin, Marx, Peterson, Toergenjev, Dalrymple, Boudry, Thomas, Denys, Koopmans en als klap op de vuurpijl:

De waarheid over de Enige echte Godheid, de Grote Groene Woensel!
Tot slot nog deze cruciale en bemoedigende vingerwijzing van Emile Cioran:

‘In deze “grote slaapzaal”, zoals een Taoïstische tekst het universum noemt, is de nachtmerrie de enige wijze van helder denken.’ 1

Dank alvast voor uw aandacht, Love, h

Heijen, november 2020

1 E.M. Cioran – Bittere syllogismen – De Arbeiderspers 1993 – p. 25


Zo, nu hebt u de kantlijnen van dit dikke boek helder, neem ik aan. Let wel, dit boek vraagt wellicht iets meer van u dan het gemiddelde boek, dat u zoal leest. Een enkeling verweet mij namelijk dat het te ingewikkeld was, qua gedachten te moeilijk en/of vanwege het taalgebruik, of omdat het niet louter of specifiek genoeg over advaita gaat.
Tientallen anderen prezen me overigens juist, voor Aan de Leiband, en dit nieuwe boek, precies omdat het zo anders was en dwong tot meer aandacht, en hielp te beschouwen… Te leren denken en lezen…
Ik kon (blijkbaar) niet anders dan het zo te doen als ik het deed. De nieuwste versie overigens bevat niet zoveel foutjes die door mij erin geslopen zijn; dat lag niet echt aan Cecile, die is tamelijk minutieus!

Ik heb echter steeds de neiging op het laatste moment nog dingen te wijzigen of toe te voegen, wat zowel Kasia als Cecile irritant vinden, maar ikzelf steeds weer heerlijk noodzakelijk acht. Ik zal nog meer tijd nemen voor het volgende boek dat waarschijnlijk ‘Valse Noten’ zal gaan heten… Dat wordt dan deel 3 van deze serie… als het gaat zoals ik denk tenminste…

Dank voor uw aandacht. Heb het goed! h.

Enne, als m’n werk je bevalt: promoot m’n boeken zoveel mogelijk, via zoveel mogelijk kanalen, als je wilt. Ik verdien er wel niet zo heel veel aan, maar hoe meer ervan gelezen worden hoe beter het is voor iedereen, meen ik in elk geval. Thanx! Schrijf minstens een vijfsterren review op bol om anderen ook te helpen bewegen iets te lezen… Maakt niet uit van welk boek en hoeveel reviews er al staan, elke goede review helpt. Post verder af en toe eens wat op je social media… dank!